Katalizatory samochodowe zawierają metale szlachetne takie jak platyna, pallad i rod. To one wpływają na cenę podzespołów i to je odzyskuje się w procesie recyklingu. Jak wygląda recykling katalizatorów w praktyce? Co robi się z podzespołami krok po kroku? I w jaki sposób określa się ilość metali w monolicie?
Katalizatory to elementy układu wydechowego, które odpowiadają za oczyszczanie gazów spalinowych ze szkodliwych substancji. Pierwsze pojawiły się na rynku w latach 70. XX wieku jako innowacyjne rozwiązanie, a dziś montuje się je we wszystkich samochodach.
Jak zbudowane są reaktory katalityczne i jak działają?
Budowa i działanie katalizatorów
Katalizator składa się z: obudowy metalowej, siatki/otuliny oraz rdzenia ceramicznego lub metalowego. Obudowa może mieć różne kształty w zależności od modelu, ale zazwyczaj jest podobna do puszki, przez co bywa mylona z tłumikiem. Siatka znajduje się tuż pod obudową i chroni rdzeń przed uszkodzeniami. Rdzeń nazywany również monolitem przypomina swoją strukturą plaster miodu i jest wykonany z ceramiki albo metalu. W jego kanalikach znajdują się metale szlachetne – platyna, pallad i/lub rod. To obecność i ilość tych cennych pierwiastków decyduje o wartości katalizatora.
Od ich obecności zależy również praca podzespołu. Metale szlachetne pełnią funkcje katalityczne, czyli odpowiadają za oczyszczanie gazów spalinowych z tlenków węgla, tlenków azotu i węglowodorów. Wtedy, gdy spaliny przepływają przez katalizator, szkodliwe substancje są neutralizowane w wysokiej temperaturze pod wpływem tlenu obecnego w spalinach w reakcjach utlenienia i redukcji.
Recykling katalizatorów krok po kroku
Jak odzyskuje się platynę, pallad i rod z katalizatorów? Punkty skupu i autokasacje zbierają zużyte podzespoły, a następnie dostarczają je hurtowo do profesjonalnych firm recyklingowych. Firmy takie jak DS Auto, które mają wszystkie wymagane zezwolenia do przetwarzania opadów o kodach 16 08 01 i 16 08 03, odbierają dostawę, wstępnie ją ważą i wypełniają Kartę Przyjęcia Odpadów.
Później przeprowadzają selekcję – oddzielają katalizatory metalowe od ceramicznych i przekazują je na stanowisko cięcia, gdzie przy użyciu nożyc hydraulicznych odseparowuje się rdzenie (monolity) od obudów. Obudowy są składowane i przekazywane przedsiębiorstwom skupującym złom, a częściowo rozdrobione rdzenie trafiają do ponownego ważenia i do mielenia w młynach kulowych.
Kolejno monolity zostają skruszone i poddane procesowi homogenizacji – ujednorodnienia, żeby pobrać próbki reprezentatywne. Próbki badane są spektrometrem, czyli urządzeniem, które wskazuje procentową zawartość poszczególnych pierwiastków w materiale.
Na podstawie wyników określa się wartość dostarczonych podzespołów, wykonuje kalkulację i wypłaca pieniądze.
Znaczenie recyklingu katalizatorów
Dlaczego recykling katalizatorów jest istotny dla środowiska naturalnego i przemysłu? Ponieważ dzięki niemu da się odzyskać wartościowe metale szlachetne – platynę, pallad i rod. Ich ponowne przetworzenie jest znacznie mniej inwazyjne dla ekosystemu niż wydobycie – szczególnie, że ich pokłady są ograniczone. Te metale zostają później wykorzystane do produkcji nie tylko nowych podzespołów motoryzacyjnych, lecz także części używanych w medycynie, elektronice, energetyce oraz w jubilerstwie.
Poza tym na procesie recyklingu zyskują również osoby, które sprzedają zużyte katalizatory w punktach skupu. Zamiast je wyrzucać do zmieszanych, co zresztą jest niezgodne z prawem, przekazują stare podzespoły i dostają za nie od kilkudziesięciu do nawet kilku tysięcy złotych.