To, że co jakiś czas należy wymienić rozrząd, wydaje się dość oczywiste. Większość kierowców zdaje sobie z tego sprawę i pilnuje interwałów pomiędzy kolejnymi wymianami. Część jednak nie wie, jaką żywotność ma ten element w ich samochodach. Dlaczego? Jak to sprawdzić? I jak ocenić stan rozrządu?
Czym jest rozrząd i jak działa?
Rozrząd to bardzo ważny układ, który koordynuje popychacze wprawiające zawory w ruch. Jego działanie jest ściśle związane z umiejscowieniem tłoków oraz wału korbowego, a także z funkcjonowaniem systemu wtryskowego. Mówiąc prosto, rozrząd odpowiada za pracę jednostki napędowej i za to, że samochód jest w stanie jechać, ponieważ bez niego wał korbowy obracałby się, ale nie przekazywał momentu obrotowego na koła.
Na rynku znajdziemy wiele różnych układów rozrządu, bo każdy z producentów tworzy swoje rozwiązania. Do najbardziej znanych należą: OHV z zaworami w głowicy i wałkiem w bloku silnika, OHC z wałkiem ponad głowicą oraz DOHC z dwoma wałkami ponad głowicą.
Rozrząd może być napędzany paskiem rozrządu albo łańcuchem. Pasek ma wyraźnie mniejsze opory pracy, ale krótszą żywotność niż łańcuch, dlatego często marki motoryzacyjne decydują się na montaż łańcucha. Trzeba jednak pamiętać, że to rozwiązanie również nie jest niezawodne – łańcuch podobnie jak pasek z czasem ulega rozciągnięciu i wymaga wymiany.
Co ile wymieniać rozrząd?
Co ile należy wymienić rozrząd? To zależy od marki i modelu samochodu. Wszyscy producenci określają interwały wymiany tego podzespołu indywidualnie dla każdego auta. Zazwyczaj jednak w przypadku pojazdów z paskiem rozrządu zaleca się wymianę co 3 do 5 lat lub co 50–120 tys. przejechanych kilometrów. Np. w Audi A4 B5 1.8/1.8 Turbo to 120 tys. km albo 4 lata, a w Skodzie Fabia 4 16 V 150 tys. km albo 4 lata.
Dla porównania w samochodach z łańcuchem powinno się wymienić ten element co 200 tys. km, ale to nie jest reguła. Najbezpieczniej zatem sprawdzić zalecenia producenta dla konkretnego modelu i się do nich dostosować.
Pasek powinno się również bezwzględnie wymienić wtedy, gdy zostanie zalany olejem silnikowym, paliwem albo innym płynem eksploatacyjnym, ponieważ kontakt z tego typu substancjami może doprowadzić do jego zniszczenia.
Uwaga – zazwyczaj razem z paskiem lub łańcuchem wymienia się również elementy, które wpływają na ich działanie, to znaczy napinacze i rolki, a czasami profilaktycznie także uszczelniacze, żeby uniknąć ewentualnych wycieków paliwa.
Jak sprawdzić stan rozrządu?
Czy można sprawdzić stan rozrządu? Można i należy to robić mniej więcej raz na 30 tys. przejechanych kilometrów – w przypadku samochodów z paskiem. Kierowca jest w stanie samodzielnie ocenić, czy pasek wymaga wymiany i czy nadaje się do dalszego użycia, wystarczy, że go dokładnie obejrzy. Jeśli zauważy przetarcia, pęknięcia, zmiany w szerokości paska albo uszkodzenia na zębach, powinien jak najszybciej umówić się na wizytę w warsztacie.
W przypadku łańcucha warto zwracać uwagę na to, czy nie pojawiły się charakterystyczne dźwięki przypominające terkotanie. Jeżeli występują, prawdopodobnie trzeba wymienić łańcuch.
Dlaczego lepiej nie zwlekać z wymianą rozrządu?
Dlaczego nie powinno się zwlekać z wymianą paska albo łańcucha? Ponieważ pęknięcie tych elementów spowoduje uszkodzenia jednostki napędowej – począwszy od przekrzywienia tłoków aż po zniszczenie głowicy, wału korbowego i wałków rozrządu. To ostatnie będzie skutkowało koniecznością kupienia nowego silnika. Lepiej zatem wydać kilkaset złotych na wymianę paska, rolek i napinaczy niż ryzykować.